ჯვარის მონასტერი: ისტორია, როგორ მივიდეთ და რა ვნახოთ

ზოგჯერ ყველაზე ლამაზ ადგილებს ყველაზე იშვიათად ვსტუმრობთ — უბრალოდ იმიტომ, რომ "ყოველთვის შეიძლება". ჯვარი მცხეთის მახლობლად არის. ეს ნიშნავს, რომ ეს ადგილი ოდესმე, ნამდვილად, ღირს.

რატომ ღირს ჯვარზე ასვლა — ისევ, ან პირველად

ჯვარი ყველამ ვიცით. სკოლიდან, ეროვნული გამოცდებიდან, ფოტოებიდან. მაგრამ ის, ვინც ზემოდან, მონასტრის კედლებთან დადგომით, ნახა მტკვრისა და არაგვის შეერთება — იცის, რომ ფოტო ამ შეგრძნებას ვერ გადმოსცემს.

ორი მდინარის წყალი დიდხანს არ ერევა ერთმანეთში — ფერების საზღვარი კარგად ჩანს სიმაღლიდან. ეს ის ხედია, რომელიც ლერმონტოვმა "მცირში" აღწერა და რომელსაც დღეს მსოფლიოს ყოველი კუთხიდან ჩამოსული ტურისტები ათასობით ფოტოს უღებენ. საკუთარი ქვეყნის ამ კუთხეს კი ჩვენ ზოგჯერ ვტოვებთ "სხვა დროისთვის".

ეს სტატია — პრაქტიკული. იმათთვის, ვინც მიდის, ვინც სტუმრებს მიჰყავს, ან ვინც უბრალოდ გეგმავს კარგ დღეს თბილისის მახლობლად.

ჯვარი: ის, რაც ყველამ უნდა გახსოვდეს

IV საუკუნეში წმინდა ნინომ ამ მთაზე ჯვარი დაამყარა. სწორედ ეს გახდა მეფე მირიანისა და დედოფალ ნანას მოქცევის საფუძველი. 327 წელს საქართველო ქრისტიანულ სახელმწიფოდ გამოცხადდა — ერთ-ერთი პირველი მსოფლიოში.

ადგილი, სადაც ჯვარი იდგა, წმინდა გახდა. 545 წლისთვის მთაზე უკვე პატარა ეკლესია იდგა. შემდეგ, 604-დან 642 წლამდე პერიოდში, ადგილზე უფრო დიდი ტაძარი ააგეს — ის, რასაც დღეს ვხედავთ. არქიტექტორის სახელი ისტორიამ არ შემოგვინახა, მაგრამ მისი ნამუშევარი საქართველოს ადრეული ქრისტიანული არქიტექტურის საზომი გახდა.

1994 წელს ჯვარი საქართველოდან პირველი ძეგლი გახდა, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანეს. 2004-2007 წლებში კი მონასტერი 100 საფრთხეში მყოფი ძეგლის ჩამონათვალში აღმოჩნდა. მასშტაბური სარეაბილიტაციო სამუშაოების შემდეგ ძეგლი ამ სიიდან ამოიღეს.

დღეს ჯვარი მოქმედი მართლმადიდებლური მონასტერია. აქ რეგულარულად სრულდება ღვთისმსახურება.

არქიტექტურა: სიმარტივე, რომელიც არ ივიწყება

ტაძარი ტეტრაკონქის ფორმითაა აგებული — ოთხი აფსიდით, მართკუთხედში ჩასმული ჯვრის სახით. ზომები: 22 x 18,4 მეტრი. გარედან კედლები მოჩუქურთმებული რელიეფებით და ორნამენტებითაა შემკული.

შიგნით — განზრახი სიმკაცრე. ფრესკები არ არის: ისინი საქართველოში გაცილებით გვიან გავრცელდა, ვიდრე ჯვარი აიგო. ტაძრის ცენტრში ქვის ბაზაზე დიდი ხის ჯვარი დგას. მარცხნივ — პანაშვიდის კუთხე, მარჯვნივ — ივერიის ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატი, შესასვლელთან — ნათლობის აუზი.

სივრცე მცირეა. ტურისტები ბევრია. მაგრამ შიგნით — სიჩუმე, რომელიც ძნელი ასახსნელია.

მცხეთა — ერთ დღეში

ჯვარი მთელი დღის მარშრუტის მხოლოდ ნაწილია. ქვემოთ, მთის ძირას, მცხეთაა — საქართველოს ძველი დედაქალაქი. სტუმრებს რომ მიჰყავხართ, ან უბრალოდ ქალაქს გარეთ კარგი დღის გატარება გინდათ — ეს კომბინაცია იდეალურია.

სვეტიცხოველი — XI საუკუნის საკათედრო ტაძარი, საქართველოს მართლმადიდებლობის მთავარი სიწმინდე. გადმოცემით, სწორედ აქ, სამსხვერპლოს ქვეშ, ინახება უფლის კვართი. იუნესკოს ჩამონათვალშია ჯვართან ერთად.

სამთავროს მონასტერი — IV-XI საუკუნეების მოქმედი სამონაზვნო კომპლექსი მცხეთის ცენტრში. აქ განისვენებენ მეფე მირიანი და დედოფალი ნანა.

ძველი ქალაქი — პატარა, მაგრამ ატმოსფერული. ვიწრო ქუჩები, ქვის სახლები, ღვინის და ჩურჩხელის მაღაზიები.

თუ დრო და სურვილი არის — მცხეთიდან დაახლოებით 16 კილომეტრში მდებარეობს შიომღვიმის მონასტერი. გრუნტის გზაა, მაგრამ ადგილი განსაკუთრებულია.

როგორ მივიდეთ: პრაქტიკული სახელმძღვანელო

ჯვარი მთაზეა, და ეს ერთადერთი პრაქტიკული სირთულეა. საზოგადოებრივი ტრანსპორტი მონასტრამდე პრაქტიკულად არ მიდის. ფეხით ასვლა შესაძლებელია — ციცაბო სერპანტინი, ასვლა დაახლოებით 40 წუთი — მაგრამ ეს ვარიანტი მხოლოდ მსუბუქი ბარგით მოსიარულეებს ერგება.

რეალური ვარიანტებია ორი:

ტაქსი. მცხეთიდან — წასვლა-მოსვლა დაახლოებით 20-30 ლარი. თბილისიდან — 60-80 ლარი, ეს ჩვეულებრივ ფასი ორივე მიმართულებით მძღოლის ლოდინით. კომპანიაში — სავსებით მისაღები.

მანქანის დაქირავება. ვინც დამოუკიდებლად ორგანიზებას ამჯობინებს — ეს საუკეთესო ვარიანტია. თბილისიდან ჯვარის პარკინგამდე 25-30 წუთია კარგ გზაზე. სერპანტინი ჩვეულებრივი მსუბუქი მანქანით გასავლელია. ტაძრის ძირას დიდი უფასო პარკინგია — მანქანიდან შესასვლელამდე 2-4 წუთი ფეხით. ხელმისაწვდომი ავტომობილები შეგიძლია ნახო mydrive.club-ზე — უფასო მიტანა თბილისის ნებისმიერ მისამართზე, გარბენის შეუზღუდავი ლიმიტი.

დაქირავებული მანქანით ერთ დღეში შეიძლება ჯვარი, მცხეთა, სვეტიცხოველი და შიომღვიმე — საკუთარი გრაფიკით, ტაქსის ლოდინის გარეშე.

ზამთრის შენიშვნა: დეკემბრიდან თებერვლამდე სერპანტინზე შეიძლება მოყინულო იყოს. მანქანის დაქირავებისას სთხოვეთ ზამთრის საბურავებიანი ან 4x4 მანქანა.

პრაქტიკული ინფორმაცია

მისამართი: მთა არმაზი, მცხეთა. ნავიგატორში "ჯვარის მონასტერი" — მაშინვე მოიძებნება.

სამუშაო საათები: ყოველდღე, დაახლოებით 8:00-დან 20:00-მდე. ტაძრის შიგნით მოსახვედრად — სჯობს 18:00-მდე ჩასვლა.

შესვლა: უფასო.

ტანსაცმლის კოდი: ქალბატონებს სჭირდებათ თავსაფარი და კაბა ან გრძელი შარვალი. შესასვლელთან ჩვეულებრივ შეიძლება სასესხებლად.

სუვენირები: პარკინგთან — ჩურჩხელა, ღვინო, ხატები. მონასტრის ტერიტორიაზე მაღაზია არ არის.

ტუალეტი: პარკინგთან არის. ყოველთვის არ მუშაობს, განსაკუთრებით ზამთარში.

დრო: მინიმუმ 40 წუთი — 1,5 საათი მარტო ჯვარისთვის. მცხეთასთან ერთად — ნახევარი დღე მინიმუმ.

როდის ჩასვლა

გაზაფხული (აპრილი–მაისი) — მთები მწვანეა, ამინდი რბილი, ტურისტები ჯერ ბევრი არ არის.

ზაფხული — ცხელა, მაგრამ ხედები შთამბეჭდავია. დილით ადრე ან მზის ჩასვლის წინ ჩასვლა ჯობია.

შემოდგომა (სექტემბერი–ოქტომბერი) — ვაზები ოქროსფერია, ამინდი რბილი, სინათლე ფოტოგრაფიისთვის იდეალური.

ზამთარი — ტურისტები თითქმის არ არიან. თოვლი რომ მოვა — ხედი ფანტასტიკური იქნება. გზაზე ყინული შეიძლება იყოს — ამაზე ზემოთ ვწერდით.

რამდენიმე პრაქტიკული რჩევა

კვირაობით და სეზონის პიკზე პარკინგი სწრაფად ივსება. სამუშაო დღეებში დილით ან საღამოს — გაცილებით სასიამოვნოა.

ტაძრით ნუ შემოიფარგლებით — მონასტრის ტერიტორიაზე გარშემო მოიარეთ. ხედები პერიმეტრის სხვადასხვა წერტილიდან განსხვავდება.

თუ მანქანით ხართ — მცხეთაში გაჩერდით დაბლა. ძველ ქალაქთან გააჩერეთ და ფეხით მოიარეთ.

წყალი და საჭმელი პარკინგთან პალატკებში იყიდება. ზემოთ, მონასტრის ტერიტორიაზე — ვეღარ იყიდით.

ჯვარი ამ მთაზე თითქმის 1400 წელია დგას. ორ მდინარეს უყურებს. ზოგჯერ ღირს, ისევ ავიდეთ და ჩვენც ვუყუროთ.